Yılmaz Günal

Merhaba Sevgili okurlar, bu hafta sizlere 13 Temmuz 2001 Tarihli Resmi Gazete yayınlananarak yürürlüğe giren, önceleri pilot illerde daha sonra ise Tüm Türkiye’de uygulamaya konan Yapı Denetim Kanunundan ve bu kanunun güvenli yapılara kavuşmamıza sağladığı katkılardan bahsedeceğim.

Yapı denetim kanununun uygulanması yapı denetim kuruluşları aracılığıyla olmaktadır. Belediye sınırları içerisinde bir inşaat yapmaya karar verdiğinizde, görüşmeye gideceğiniz mimar veya mühendisler size yapı denetim sisteminden bahsedecek ve sizi lisanslı bir yapı denetim kuruluşuna yönlendirecektir. İnşaatınızla ilgili projeleriniz tamamlandıktan sonra anlaşacağınız yapı denetim kurumuna gelerek tüm projeleriniz incelenir. Bu ilk inceleme projenizi hazırlayan mimar ve mühendislerin yaptığı hataların görünmesinde büyük önem arzeder. Unutmayın, güvenli bir inşaat, iyi tasarlanmış ve hesaplanmış projelerle başlar… Yapı denetim kuruluşlarındaki tüm çalışanlar, bu özel kurumun tüm ortakları mimar, mühendislerden ve teknikerlerden oluşurlar. Kuruluşlar, tecrübeli Proje Denetçileri, Uygulama Denetçileri, Yardımcı Kontrol Elemanları çalıştırmak zorundadırlar. Projeleriniz proje denetçileri tarafından incelendikten sonra onaylanırlar. Yapı denetim sözleşmesi hazırlanır ve tüm projeler bağlı olduğunuz belediyeye onaylanmak ve ruhsatınızın alınması için gönderilir. Belediyedeki yetkililerde projelerinizi inceledikten sonra onaylarlar. Bazı illerde İnşaat mühendisleri odası da projeleri incelemekte ve denetimi arttırmaktadır.

Tüm bu denetimler sonunda bağlı olduğunuz belediyeden ruhsatınız onaylanır ve inşaata başlayabilirsiniz…

Yapı denetim kuruluşlarının bu aşamadan sonra uygulama denetimi yönü devreye girmektedir. Eskiden projeniz hazırlanır belediyeden onayı aldıktan sonra. Projeleriniz ve bir ustabaşıyla baş başa kalırdınız. Maalesef bazı ustalar proje okuyacak kapasitede bile değiller veya projenizdeki detayları okuyabiliyor ama kolaylarına geldiği gibi hareket edebiliyorlardı. Yapınızın iskeletini oluşturan demir işçiliği eksik yapılıyordu, daha doğrusu, doğru demir doğru yerde bulunmuyordu. Bu durumu bugünlerde incelediğim eski yapılarda çok sık görüyorum.

Demir işçiliğinden sonra ikinci önemli konu ise yapıdaki beton kalitesidir. Depremde ve durduğu yerde bir çok yapının yıkılmasına neden olan beton kalitesi inşaatlarda denetlenmesi gereken önemli bir malzemedir. Eskiden inşaatlarda beton el ile hazırlanıyordu. El ile hazırlanan ve japon arabalarıyla taşınan betonda homojen bir karışım elde edilemiyor, betonda kullanılacak çimento miktarı, su miktarı ustanın keyfine bırakılıyordu. Ayrıca betonun en önemli bileşeni agrega (beton içindeki çakıl ve kum boyu malzeme) şantiyeye kil (toprak) ile karışık gelebiliyordu. Bu şartlarda hazırlanan betonlar malesef bugün ki inşaatlarda kullanılan betonların yarı dayanımına bile ulaşamıyorlardı.

Beton günümüzde özel makinelerle hassas ölçümlerle beton fabrikalarında hazırlanıyor. Betonu oluşturan su, çimento, agrega gibi malzemelerin homojen olarak karıştırılması ancak bu şartlarda sağlanabilmektedir. Beton fabrikadan mikserlerle inşaat yerine taşınarak, pompalarla inşaat katlarına iletilir. Betona şantiyede müdehale edilmemelidir. Fabrikadan geldiği haliyle dökülmelidir. Şantiyede ilave edilecek su beton kalitesini çok düşürür… Genellikle beton döken ustalar işi kolaylaştırmak için, beton kıvamının akışkan olmasını isterler bu yüzden beton miksercisine beton karışımına ilave su koyma yönünde baskı yaparlar.

Yapı denetim kuruluşları tüm bu yanlış uygulamalara müdahale eden kuruluşlardır. İnşaatın temel kazısından teslimine tüm aşamalarda muhattap olacağınız bir teknik kişiyi bu kuruluşlarda bulabilirsiniz. Ayrıca yapı denetim kuruluşu inşaatınızın her anını adım adım kontrol eder. Kalıbınız çakıldığında, demiriniz bağlandığında, betonunuz dökülürken yapı denetim kuruluşundan yetkililer daima şantiyenizdedir. Tutanaklar tutarlar. Yanlış yapılan işlere müdahale ederek düzelttirirler.

Şantiye şefiniz nezaretinde bağlanan demirinizi, inşaatınızdaki bütün kolon ve kirişleri tektek kontrol ederler, beton dökümü sırasında yetkili labarotuarlara farklı mikserlerden numuneler aldırırlar. Bu numunelere testler yapılarak betonun istenilen dayanımda olup olmadığını, ısı yalıtımınızın doğru yapılıp yağılmadığını, elektrik tesisatınızı, su ve kalörifer tesisatınızı, elektirik panonuzun uygunluğunu kontrol ederler.

Kısacası yapı denetim kuruluşları tarafından denetlenen bir daire aldığınızda bu dairede güvenle yaşayabilirsiniz…