Evdeki hayvanlar ev doktorlarıdır
Tezgiden: 'Gençler, orta yaşlılar olmak üzere küçük yaştaki çocuklar başlatıyor ve ebeveynleri de çocuklarını koyup geçiyorlar. Tavsiye ederim. Bu işe başlasınlar. Balıklar ve kuşlar bir ev doktorudur. Afyonumuz genel ısıtmalarla ilgili özellikle kışın ısındığı için evin rutubetini de önemli bir şekilde sağlamakta, kuru havayı önlemektedir.'
Akvaryum balıkçılığı ve evlerde beslenen kuşlar, insan sağlığına iyi geliyor. Afyonkarahisar’da 36 yıldır akvaryum balıkçılığı yapan ve bu işin ticaretini sürdüren Mehmet Nuri Tezgiden, Gazeteniz Kurtuluş’a konuştu. Ferhat Yüksel’in sorularını cevaplayan Tezgiden, kendi hayatından başlayıp, mesleki serüvenini siz okurlarla paylaştı. Tezgiden, akvaryum balıkçılığının çok zevkli bir hobi olduğunu ve herkesin bunu kendi evinde rahatlıkla yapabileceğini ifade etti.
“ON PARMAĞIMDA ON HÜNERİM VAR”
Ferhat Yüksel: Nuri bey, öncelikle bu meşakkatli işe nasıl başladınız? Sizi tanıyabilir miyiz?
Mehmet Nuri Tezgiden: Benim kökenim ziraatçıdır. Ziraat okulu mezunuyum. Sonradan Akşam Ticaret Lisesi’ni bitirdim. Tabi bu liseyi bitirmiş olmamız bizi ziraatçılıktan ayırmadı. Oradaki öğrendiğimiz becerilerden, ziraat okulunda öğrenmiş olduğum Çavdar Sapı El Sanatları ile ilgili bir mesleği uzun bir süre devam ettirdim ve bunu 4 adet başarılı bir sergiyle ödüllendirdik. Beni esnaflığa alıştıran ve yönlendirende bu becerilerimizdi. O zamanlarda ticaret hayatına atılmış olduk. Eğitimime devam ederken aynı zamanda da Zirai Araştırma İstasyonu’nda çalışıyordum. Halk dilinde üretme çiftliği de denilen orada satış elemanıydım. Yazları da bir işletmede geceleri kesene olarak yani parça başı çalıştım. Çalışma hayatımın ilk zamanları çok yoğun olduğu için çok mücadele verdik. F klavyede on parmak çok seri daktilo becerisine sahibim. On parmağımda on hünerim var diyebilirim. Özellikle yürütmekte olduğum işlerin bütün tamir ve imalatını da kısmen yapıyoruz.
TEZGİDEN, 1980 İHTİLALİNE TAKILDI AMA HAYATI BİR ANDA DEĞİŞTİ
Yüksel: Farklı bir meslek, neden bu mesleği seçtiniz? Hayatınızı biraz öğrenebilir miyiz?
Tezgiden: Askerden geldikten sonra Halk Bankası’na girecektik, kadrom da gelmişti. O gün ki tam 1980 ihtilaline denk geldi bizim işin başlangıcı. O nedenle iş başı yapamadık. Tam iş başı yapacağımda dediler ki; ‘Artık sivil hükümetin gelmesini bekleyeceğiz işe başlamanız için. Tabi uzun bir süre, ne zaman olacağı belli değil. Biz bu arada Çavdar Sapı El Sanatlarıyla işe başlayalım dedik. Bu işe başladığımızda esas adı Çavdar Sapı El Sanatları ve akvaryum galerisiydi. Fakat bir baktık ki, akvaryumda gizli bir boşluk ve iş varmış. Bunu işe adım atınca öğrendik. İşler bu yönde gelişmeye başladı. Her gün onlarca akvaryum sattığımız oldu. Gizli bir boşluğu doldurmuşuz o gün için. Başlangıçta güçlük çektik ama bugün eline su döktüğümüz kişiler bizim elimize su dökemiyor. Bunu kendileri ifade ediyorlar.
AFYON’DA KIŞIN AKVARYUM, YAZIN İSE OLTA BALIKLIĞI ÖN PLANDA
Yüksel: Özellikle Afyonkarahisar’da insanların bakış açısı nasıl? Etkilemek için neler yapıyorsunuz?
Tezgiden: Bu şekilde yıllarca devam ettik. Akvaryuma başlayınca Çavdar Sapı El Sanatları’nı kaldırdık. Derken kuş ve kuş malzemeleri, olta malzemeleri işlerine de başladık. Benim kendi özel bir zevkimdir de olta. Yazın akvaryum sektöründe kısmen yavaşlama olur. Herkes sürekli tatile gittiğinden ve de elektrik tasarrufuyla ilgili saatlerin ayarlanmasından sonra akşam evde geçirilecek zaman yok. Bu nedenle akvaryuma ilgi azalır. Bu böyle olunca biz de buradaki kişileri ve aileleri balık avlanmalarına yönlendirmek istedik. Bakanımız Veysel Eroğlu’nun katkılarıyla da avlak ve barajlar oldukça çoğalması herkesi bu tarafa yönlendirmiştir. Ve o zamandan bu zamana o boşluğu doldurduk. Birisinin azaldığı zamanda diğer iş bölümü yükselmeye başlıyor. Biz Afyon’da 1980 yılında Bozcalar Çarşısı’nda bu göreve başladık. 36. yılımız bitmek üzere. Yaşım 63 oldu ama hala aktif çalışıyorum. Oğlum Veteriner hekim. Kendisi de bize destek sağlıyor. İkinci Dumlupınar’da da pek yakın zamanda da oraya bir şube açacağız.
AKVARYUM BALIKÇILIĞI, ADETA İNSANIN DÜNYAYLA OLAN İLİŞKİSİNİ KESER
Yüksel: Şimdi gelelim ana konumuza. Akvaryum balıkçılığı neden önemli? İnsanlara ne gibi faydaları var? İnsanlar niçin akvaryumda balık beslesinler? Bunu biraz anlatabilir misiniz?
Tezgiden: Akvaryum görsel bir zevk ve aynı zamanda bunu birçok psikoloji doktorları ve geçen günde bir komşumdan hayretle dinlediğim bir konuyu bana iletti. Doktorun tavsiyesiyle akvaryum aldığını ve sonra balıkları izleyerek, onların hareketlerini takip ederek, başındaki ile ensesindeki hastalıktan kurtulduğunu, hatta daha büyük bir akvaryum aldığı zaman öğrendim. Kendisinin de ekonomik düzeyi uygun olmadığı halde sırf ilaç niyetini bu akvaryum ile tedavi olduğunu söyledi. Çok zevkli bir uğraştır. Bunların üretilmesi, yavrulatılması insanı başka bir dünyadan ayırıp tamamen bu dünyaya yöneltir. Adeta insanın dünyayla olan ilişkisini keser. İnsan tamamen buna yöneldiği için beyin dinlenmesi de budur zaten. Yani çalışma ortamından ayrılıp, başka işlerle uğraşmak tatil budur zaten. Bizim akvaryumlarda insanlar için gerçekten bir ilaç. Güzel görsel bir vasıta olduğunu düşünüyorum.
MUHABBET KUŞU BESLEMEK ÇOK ZEVKLİ
Yüksel: Balıklardan sonra şimdi biraz da kuşlar, evde beslediğimiz kuşlar için neler söyleyeceksiniz?
Tezgiden: Kuşçuluk veya kuş türü uğraşı bizim Afyon’daki dedelerimizde dahi bulunduğu, özellikle kanarya; muhabbet kuşu ve papağan sonradan gelmiştir Türkiye hayatına. Fakat Kanarya, daha öncesi güvercincilik biraz hem meşakkatli hem de çok takibi gereken bir uğraş olduğu için her insan yapamaz. Ama her evde bir Kanarya’nın olması güzel bir ses, güzel bir uğraş diye düşünüyorum. Hatta ve hatta Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’în (S.A.V.) ‘Evde besleyecek bir şeyler bulundurun’ diye tavsiyeleri de vardır. Evde değebilecek bir nazarı paratoner gibi bu canlıların üzerine çektiğini düşünüyorum. Kanarya, özellikle insanı meşgul etmez. Muhabbet kuşu beslemek de çok zevkli. Hatta konuşabilme özelliğine sahip olduğu için insanlara yakınlığı ve samimiyeti verdiği sevginin karşılığını alabileceği bir canlı olduğu için çok önemli. Bu yüzden çok daha fazla ilgi görüyorlar. Afyon’daki üreticilerden dolayı biz burada daha sağlıklı, daha düzgün, daha kaliteli kuşlar temin etmeye çalışıyoruz ve bu hususta müşterilerimize kuşların sağlıkları ve beslenmeleri konularında da yardımcı oluyoruz.
ÜÇ TİP BALIK ÇEŞİDİMİZ VAR; DENİZ AKVARYUMU BİRAZ PAHALI
Yüksel: Burada ne tür balıklar satıyorsunuz ve en çok ilgiyi görenler hangisi oluyor? Tabi ki bir de balıkların özellikleri hakkında bilgi verir misiniz?
Tezgiden: Bir sıcak su balıkları, bir soğuk su balıkları, diğeri ise deniz akvaryumu. Isıtıcıya gerek duymayabilen bazı balık türleri vardır. Bunlar özellikle Japon balıkları. Aynı zamanda havuzlarda yaşayabilen ve akvaryumlarda da çok güzel görsellik sağlayan Japon grupları var. Bir yumurtayla çoğalan, bir canlı doğuranlar grubu vardır. Bunlar ısıtıcı gerektirir, görselliği güzeldir ve çeşitleri boldur. Çitrik grupları da çeşitleri bol ve Türkiye’ye son olarak giren gruplardır. Oldukça kavgacıdırlar. Görsel olarak deniz akvaryumuna çok yakın görsellikler sergilerler ve izleyenler ile bu işle ilgilenenleri üreme dolayısıyla da meşgul eder, sevindirir, zevk verir. Tabi bunlarla birlikte bu balıkların çoğunda görselliğe hitap eden akvaryum bitkileri bunlarda olmuyor ama özellikle canlı doğuranlarda görsel olarak akvaryum bitkileri de yetiştiği için, bunlar zarar vermediği için daha güzel ve görsel olduğunun zevkli olduğunu düşünüyorum. Canlı doğuranlarda çok kolay üreyebilen gruplardır. Deniz akvaryumu biraz pahalıdır. Gerek balıkları, gerekse tuzlu suda oldukları için sıkı takip edilen, tuz oranlarına ve içerisindeki elementlerinin çok güzle bir şekilde takip edilmesi, iyi test edilmesi, testlere göre ilaçlarının verilmesi, destek gruplarının verilmesi şeklinde biraz zahmetli ama zevklidir. Çok sık sık temizlenmez. Sistem bir oturduğu zaman da bütün akvaryum grubunun babasıdır diyebiliriz. Son derece zevklidir. Müşterilerimizin zevkine göre akvaryum imal etmekteyiz.
BALIKLAR VE KUŞLAR BİR EV DOKTORUDUR
Yüksel: Afyonkarahisar’da en çok kimler akvaryum ve kuş almaya geliyor ve insanlara hayvanların yararlı oldukları söylenir. Siz neler söyleyeceksiniz bu konuda?
Tezgiden: Gençler, orta yaşlılar olmak üzere küçük yaştaki çocuklar başlatıyor ve ebeveynleri de çocuklarını koyup geçiyorlar. Yani bu herkesin arzu ettiği ama bir türlü ‘Bu bize zahmetli olur’ şeklindeki düşüncesinden dolayı zorunlu olarak, çocuklarının arzu ve istekleri doğrultusuyla bu işe başlamaktalar ve ebeveynler bu zevki tattıktan sonra çocuklarında geçmekte ve daha yoğun bir şekilde bunlarla ilgilenmektedirler. Tavsiye ederim. Bu işe başlasınlar. Balıklar ve kuşlar bir ev doktorudur. Afyonumuz genel ısıtmalarla ilgili özellikle kışın ısındığı için evin rutubetini de önemli bir şekilde sağlamakta, kuru havayı önlemektedir. Bunun da insan sağlığı açısından önemli olduğunu düşünüyorum.
BAZI GENÇLERDE TAVŞAN, HAMSTER VE GUİNEPİK MERAKLISI
Yüksel: Burada başka tür hayvanları da gördük. Onlara nasıl bir ilgi var?
Tezgiden : Meraklıların başka ilgilendiği hayvanlarda var. Burada özellikle tavşanlar var. Çocuklar tavşanlara çok ilgi gösteriyorlar. Bunlarda hesaplı olarak aile bireylerinin bütçelerine fazla vermeden alabilecekleri canlı türleri. Yaz aylarında çocuklarımız ve gençlerimiz bu hayvanlarla, kedi ve köpek çeşitlerimizle de ilgilenmektedirler. Bunlar kedi ve köpek biraz zahmetli ve uzun zaman bakımı gerektiren hayvanlar olduğu için, bunları satın alanların ileriki yılları düşünerek bu hayvanlara sahip olması gerekiyor. Sevda papağanları, sultan papağanları da var ama biraz bütçeyi zorlayan kuş türleri. Özellikle üniversite talebelerinin burada ilgilenebileceği Hamster ve Guinepik türleri de bulunduruyoruz. Bunlarda oldukça ilgi görmektedir.
Mehmet Nuri Tezgiden, Afyonkarahisar’ın en büyük petshop mağazasında, ilginç hayvanlar, yemler ve gerekli teknik ekipmanı satıyor, teknik destek sağlıyor, sattığı hayvanların sağlık sorunlarıyla ilgileniyor.
Muhabbet kuşu en yaygın beslenen ev hayvanı… Konuşanı var, konuşturulmaya çalışanı var. Konuşsa da konuşmasa da muhabbet kuşları besleyenle sıcak bir sevgi köprüsü kuruyor.
Evde tavşan beslemek ilk başta tuhaf görünse de Afyonkarahisar’daki birçok evde evcil tavsan var…
Tezgiden, petshoptaki hayvanların satışını yaparken, onlarla duygusal bağlar kurmaktan da kendini alamıyor.
Japon balıkları adıyla çok sayıda akvaryum balığı olsa da bu ‘Japonlar’ tavukların ibiklerine benzer görüntüleriyle akvaryumunuz için hem görsel olarak bir estetik katacak…
●Ferhat Yüksel (özel)